خلاصه در یک نگاه

  • طراحی خدمت (Service Design) یعنی طراحی همه‌ی آدم‌ها، فرایندها، ابزارها و نقاط تماسی که یک خدمت را برای مشتری ممکن می‌کنند؛ هم آنچه مشتری می‌بیند و هم آنچه پشت صحنه می‌گذرد.
  • ابزار اصلی آن نقشه‌ی خدمت (Service Blueprint) است که سفر مشتری را به کار کارکنان و سامانه‌ها وصل می‌کند.
  • طراحی خدمت برای سازمان‌هایی حیاتی است که محصولشان خدمت است: بانک، بیمه، بیمارستان، مخابرات و نهادهای عمومی.
  • طراحی خدمت وعده‌ی برند را به فرایندی تبدیل می‌کند که هر روز قابل اجرا باشد.

طراحی خدمت چیست؟

طراحی خدمت رویکردی است برای طراحی یا بهبود خدمت‌ها با نگاه هم‌زمان به مشتری و سازمان. اگر طراحی تجربه‌ی مشتری می‌پرسد «مشتری چه تجربه‌ای دارد؟»، طراحی خدمت ادامه می‌دهد: «چه کسانی، با چه فرایندها و ابزارهایی، باید چه کاری بکنند تا این تجربه هر بار ممکن شود؟». خروجی طراحی خدمت فقط یک صفحه‌ی زیبا نیست؛ تغییر در فرایندها، نقش‌ها و سامانه‌هاست.

تفاوت طراحی خدمت، تجربه‌ی مشتری و تجربه‌ی کاربر

تجربه‌ی کاربر (UX)تجربه‌ی مشتری (CX)طراحی خدمت
تمرکزیک محصول دیجیتالکل سفر مشتریسفر مشتری و پشت صحنه‌ی سازمان
پرسشکار با این صفحه آسان است؟مشتری در کل سفر چه حس و تجربه‌ای دارد؟سازمان چگونه این تجربه را هر بار تحویل می‌دهد؟
خروجیطراحی رابط و جریان کاربرنقشه‌ی سفر و اولویت‌های بهبودنقشه‌ی خدمت، فرایند و نقش‌های تازه

نقشه‌ی خدمت (Service Blueprint)

نقشه‌ی خدمت مهم‌ترین ابزار طراحی خدمت است. سفر مشتری را در چند لایه نشان می‌دهد:

  • اقدام‌های مشتری: آنچه مشتری در هر مرحله انجام می‌دهد؛
  • نقاط تماس: وبسایت، اپلیکیشن، پیشخوان، تماس تلفنی، فرم؛
  • پیش صحنه: کارکنانی که مشتری می‌بیند و کاری که انجام می‌دهند؛
  • پشت صحنه: کارکنان و واحدهایی که مشتری نمی‌بیند؛
  • فرایندها و سامانه‌های پشتیبان: نرم‌افزارها، داده‌ها و قواعد.

با کنار هم دیدن این لایه‌ها، روشن می‌شود مشکل مشتری از کجا می‌آید: اغلب نه از پیشخوان، بلکه از فرایندی در پشت صحنه.

مراحل طراحی خدمت

  • کشف: پژوهش با مشتریان و کارکنان، مشاهده‌ی خدمت در عمل و ترسیم نقشه‌ی خدمت فعلی؛ ببینید پژوهش و بینش مشتری.
  • تعریف: انتخاب لحظه‌ها و مشکلات اولویت‌دار و تعریف تجربه‌ی مطلوب بر پایه‌ی وعده‌ی برند.
  • ایده‌پردازی: طراحی راه‌حل‌ها با مشارکت کارکنان و واحدهای درگیر.
  • نمونه‌سازی و آزمون: آزمودن خدمت تازه در مقیاس کوچک، در یک شعبه یا یک گروه مشتری.
  • اجرا و گسترش: تغییر فرایندها، آموزش کارکنان و گسترش به کل سازمان.
  • سنجش: پایش شاخص‌های تجربه و بهبود مداوم.

کاربرد طراحی خدمت در سازمان‌های ایرانی

  • بانک و خدمات مالی: ساده کردن افتتاح حساب، دریافت تسهیلات یا رسیدگی به شکایت، میان شعبه و اپلیکیشن؛ ببینید برندینگ بانک و خدمات مالی.
  • بیمارستان و سلامت: سفر بیمار از نوبت‌دهی تا ترخیص؛ ببینید برندینگ سلامت و دارو.
  • مخابرات و فناوری: ثبت‌نام، فعال‌سازی و پشتیبانی.
  • نهادهای عمومی: دریافت خدمت از پیشخوان تا درگاه دیجیتال؛ ببینید برندینگ سازمان‌های دولتی.
  • خرده‌فروشی: خرید آنلاین و تحویل؛ در پروژه‌ی هایپرمارکت‌های S&H، نیازسنجی CRM و طراحی فروش آنلاین برای ساختن کانال‌های تازه انجام شد.

طراحی خدمت و برند

برند وعده می‌دهد و خدمت آن وعده را اجرا می‌کند. اگر برند بانکی «سادگی» را وعده می‌دهد اما افتتاح حساب در آن هفت مرحله و سه مراجعه دارد، تبلیغات وعده را نمی‌سازد. طراحی خدمت فاصله‌ی وعده و واقعیت را می‌بندد. طوسی این کار را در خدمت طراحی خدمت انجام می‌دهد.

پرسش‌های متداول

طراحی خدمت چیست؟

رویکردی برای طراحی یا بهبود خدمت‌ها با نگاه هم‌زمان به تجربه‌ی مشتری و به آدم‌ها، فرایندها و سامانه‌هایی که پشت صحنه آن تجربه را ممکن می‌کنند.

نقشه‌ی خدمت (Service Blueprint) چیست؟

نموداری است که اقدام‌های مشتری، نقاط تماس، کار کارکنان پیش و پشت صحنه و سامانه‌های پشتیبان را در لایه‌هایی کنار هم نشان می‌دهد تا ریشه‌ی مشکلات تجربه روشن شود.

تفاوت طراحی خدمت و طراحی تجربه کاربر چیست؟

طراحی تجربه‌ی کاربر بر یک محصول دیجیتال تمرکز دارد؛ طراحی خدمت کل خدمت را، در همه‌ی کانال‌ها و با پشت صحنه‌ی سازمان، طراحی می‌کند.

کدام سازمان‌ها بیشتر به طراحی خدمت نیاز دارند؟

سازمان‌هایی که محصولشان خدمت است و مشتری در چند کانال با آن‌ها سروکار دارد: بانک، بیمه، بیمارستان، مخابرات، نهادهای عمومی و خرده‌فروشی‌های بزرگ.


درباره‌ی برند سازمانتان با طوسی گفتگو کنید. آژانس برندینگ طوسی از سال ۱۳۹۲ همراه سازمان‌ها، هلدینگ‌ها و نهادهای بزرگ ایرانی است. درخواست جلسه‌ی آشنایی · خدمات برندینگ طوسی

Call Now Button